محمد ربيع بن محمد ابراهيم
29
سفينه سليمانى ( سفرنامه سفير ايران به سيام ) ( فارسى )
هر دقيقهاش مضمون « خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ « 1 » » با هر بود و قواعد ايشان اينكه بسيار سفره گسترده ميدارند و بهموارى چيزى اندك اندك ميخورند و چون لقمه برداشته برخاسته راه ميروند و صحبت ميدارند و باز عود كرده لقمه ديگر برميدارند و بعد از آنكه طعام برداشتند باز سفره تازه گسترده بطور خويش حلويات و مربيات و ديگر چيزها با نان و شير و كاسههاى بزرگ مشتمل بر آبليمو و شراب و جوزبوا و يك برابر آب صاف كه بل پنچ « 2 » گويند و به جهت اطفاء حرارت شراب ميخورند حاضر ساخته شروع به خوردن آنها نمودند و از جمله صنايعى كه برطبق اظهار ميتوان گذاشت و نقلخوان غرايب حكايات ميتوان ساخت خروسى سفيد بود در نهايت صنعت و حركت كه حلوائى ايشان شيرين كارى كرده از قند ساخته بر طبقى گذاشته آورده كه تمام پرهاى او نمايان بود تا خوب ملاحظه نميشد در جواب « قايل بما هو نبات » گفته نميشد و در آن شبانهروز قريب بهزار توپ شيرليك نموده و آتش بازى بسيارى كردند و هيچ تعظيمى و صحبتى كه تفريح قلوب ايشان كند و مزهاى كه با طبخ ايشان موافقت كند بهتر از صداى توپ نيست . توضيح مذهب فرنگيان و فرق نصارا هفتاد و دواند چنانچه در متون كتب مسطور و اصول مذهب ايشان سه است بعضى از ايشان گويند عيسى پسر خداست و بعضى گويند هو الله و بعضى از ايشان به اقانيم ثلاثه « 3 » قائلند كه عبارت از وجود و علم و حياتست و آن را عين ذات دانند نه زايد بر ذات و اقنوم كه مراد از آن علمست گويند داخل جسد عيسى شد و بعضى گويند كه مسيح دو جوهر بود يكى لاهوتى و ديگرى ناسوتى و برخى برآنند كه لاهوت بناسوت ظاهر شد و قتل و صلب بر هر دو واقع
--> ( 1 ) - مقتبس از سورهء 97 القدر ( آيهء 3 ) ( 2 ) - در متن « گل ميخ » آمده است كه به بل پنج كه تحريف « بل آفپنج » Abowl ) Of Punch - يك گيلاس پنج ) كه در آن زمان در هند استعمال ميگرديده است تصحيح گرديد ( ر ك به تعليقات . شماره 23 ) ( 3 ) - اقانيم جمع اقنوم كلمه سريانى بمعنى « شخص « يا » اصل » . ( ر ك به تعليقات شماره 24 )